PROSTAT KANSERİ
seminal veziküllerin çıkarılmasıdır.
Radikla prostatektomi açık veya laparoskopik cerrahi ile yapılabilir.Açık cerrahide,cerrah prostata doğrudan ulaşmak için karın duvarına veya perine bölgesine cerrahi kesi yapar.Prostat ve seminal veziküllernçıkarılır,mesane ve üretra (idrar kanalı) biraraya getirilir.
Laparoskopik cerrahide,cerrah karnınızın için küçük plastik trokarlar (kanüller) yerleştirir.Bu trokarlar aracılığla cerrah prostatı çıkarmak için gerekli aletleri karın içine yerleştirebilir.Küçük trokarlardan biri,monitörde prostatın yüksek kalite görüntüsünü görebilmek için kamera yerleştirilmesine kullanılır.laparoskopik cerrahi,robotik cerrahi sistem yardımıyla da yapılabilir.
Lokalize prostat kanserinin açık veya laparoskopik radikal prostatektomi ile çıkartılmasının eşit derecede etkili olduğu görülmektedir
Pelvik bölgede eğer kanser lenf nodlarına yayılırsa/yayılmışsa doktorunuz radikal prostatektomi esnasında pelvik lenf nodu çıkarılmasıne karar verebilir.
Takipler nasıl olur?
Prostat kanserinde radikal prostatektomiye takiben düzenli kontroller yapılır.Rutin takip en az 5 yıldır.PSA testi yapılır.
Cerrahi sonrası tedavi
Takiplerde yükselirse,tüm tümör hücrelerinin çıkarılması için ek tedaviye ihtiyac olabilir.
Radyasyon tedavisi
Radyasyon tedavisi hücrelere zarar verir, öldürür ve kanser hücrelerine saldırı için kullanılır. Eksternal (dışarıdan) radyoterapi ve brakiterapi (içerden/yakından) ile yapılabilir. Prostat kanseri hücreleri genellikle radyoterapiye yanıt verir.
Radyoterapi nasıl uygulanır?
Radyoterapini amacı prostattaki kanser hücrelerini öldürmektir. Radyoterapi mesane gibi diğer organlardaki hücreleri de öldürebileceğinden, radyasyon ışınlarının, esas olarak kansere açık hücreleri hedeflemesi ve diğer dokuların zarar görmesini sınırlaması önemlidir. Radyasyon tedavisindeki gelişmeler ışınlamanın doğruluğunu arttırdı ve daha az yan etki ile daha yüksek dozda radyasyon verilmesine olanak sağladı.
Standart ekstarnal radyoterapi kürü yaklaşık haftada 5 gün olmak üzere 8 haftada tamamlanır. Günlük tek doz radyoterapi alınır. Tedavi günlük 20 dk. Sürer ve hastanede kalmanız gerekmez.
Radyoterapi başlamadan önce size bilgisayarlı tomografi çektirilir. Bu, ışınlanacak alanı ve bunu çevreleyen tedavi edilmeyecek dokuyu haritalandırmak için yapılır. Son yıllarda görüntü kılavuzluğunda radyoterapi daha yaygın olarak kullanılabilir hale geldi. Bu tedavi için radyasyon onkoloğu prostata radyasyonu vermek için x-ışını veya bilgisayarlı tomografi yardımıyla prostatın tam olarak yerini saptar.
Radyasyon tedavisinin diğer bir şekli brakiterapidir. Tedavinin bu türü için, bir radyasyon kaynağı prostat içine direkt olarak yerleştirilir.
Lokal İleri Prostat Kanseri
Prostat dışına yayılmış tümör olarak adlandırılmaktadır. Prostat dışında nereye ve ne kadar büyümüş olacağına bağlı olarak T3 ya da T4 tümör olabilir. T3, tümörün henüz prostat dışına ya da seminal veziküllere ulaştığı anlamına gelir. T4, tümörün prostat kanseri mesane boynu, üriner sfinkter, rektum ya da pelvik taban invaze olmuş demektir.
Tedavi seçenekleri
Bekle gör, radikal prostatektomi ya da radyoterapi ve hormon kombinasyonu tedavisi tavsiyelerinde bulunabilir. Her tedavini kendi avantaj ve dezavantajları vardır. Seçim sizin bireysel durumunuza bağlıdır.
Bekle Gör
Semptom güdümlü tedavinin bir formudur. Amaç, düzenli olarak sağlık durumunuzu izlemek ve sadece semptom ortayta çıktığında tedaviye başlamaktır. Bu, palyatif bakım yaklaşımının bir parçasıdır.
Radikal prostatektomi
Radikal prostatektomi, lokal-ileri prostat kanseri için bir cerrahi tedavi seçeneğidir. Amaç tümörü olabildiğince çıkarmaktır. Bu, prostat bezi ve seminal veziküller ile birlikte tümör tarafından etkilenmiş dokuyu çıkarmak şeklinde yapılmaktadır. İşlem, pelvik alandaki lenf nodlarının çıkarılmasını da içerir.
Tedavinin etkisi nedir?
Radikal prostatektomi lokal-ileri prostat kanseri için yaygın proserdürdür. Çoğu olguda, tümörü tamamen ortadan kaldırmak için başka tedaviler gerekir. Radikal prostatektomi sonrası yaygın tedaviler radyasyon ve hormon tedavisidir.
Cerrahi sonrası tedavi
Takipler sırasında PSA düzeyleri prostat kanserini tamamen ortadan kalkmadığını gösterirse tümör hücreleri ortadan kaldırmak için ek tedavilere ihtiyaç duyabilirsiniz.
Radyasyon tedavisi
Radyasyon tedavisi hücrelere zarar verir, öldürür ve kanser hücrelerine saldırı için kullanılır. Eksternal (dışarıdan) radyoterapi ve brakiterapi (içerden/yakından) ile yapılabilir. Prostat kanseri hücreleri genellikle radyoterapiye yanıt verir. Radyoterapi, tekniklerindeki gelişmeler nedeniyle, lokal ileri prostat kanseri için etkili bir tedavi yöntemi haline geldi.
Tedavinin sonuçlarını iyileşitirmek için radyoterapi ile birlikte hormonal terapiyi önerebilir. Bu prostat kanseri için bilinen bir kombinasyon tedavisidir.
Radyasyon tedavisinin diğer bir şekli brakiterapidir. Tedavinin bu türü için, bir radyasyon kaynağı prostat içine direkt olarak yerleştirilir. Brakiterapi tek başına lokal-ileri prostat kanseri tedavisinde önerilmezç. Genellikle external radyoterapi ile kombine olarak kullanılır.
Radyoterapi sonrası tedavi?
Takipler sırasında PSA değerleri prostat kanserinin tamamen ortadan kalkmadığını gösterirse bütün tümör hücrelerini ortadan kaldırmak için ek tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz. Yaygın tedavi seçenekleri:
-Kurtarma radikal prostatektomisi
-Kurtarma brakiterapisi
-Kurtarma hormonterapisi
Takip nasıl olacak?
Prostat kanserinde radyoterapiyi takiben düzenli kontroller olur. Rutin takip en az 5 yıldır. Kontrolleriniz süresince kan PSA düzeyi kontrol edilir. Bazı durumlarda parmakla rektal muayene gerekebilir.
Hormonal tedavi
Tümörün büyümesini durdurmayı amaçlar.
Prostat kanser hücrelerinin büyümesi, androjenler olarak adlandırılan erkek seks hormonuna bağlıdır. Testosteron en önemli androjendir. Androjenler çoğunlukla testiste üretilir. Hormonal tedavi, androjenlerin üretimini ya da etkisini bloke eder.
Hormonal tedavinin diğer adı androjen baskılayıcı tedavidir (ADT). Bu, cerrahi olarak ya da ilaç tedavisi ile yapılabilir. Cerrahi tedavide testislerin birlikte çıkarıldığı bilateral orşiektomi işlemi olarak adlandırılır. İlaç tedavisi LHRH agonist ve LHRH antagonistlerini içerir, androjenlerin üretimini durdurur.Anti-androjenler androjen etkisini bloke eden ilaçlardır. Hap olarak kullanılır. Bu tedavilerin hepsi kastrasyona neden olur.
Lokal ileri prostat kanserinde hastalığı iyileştirmek için standart tedavi hormon tedavisinin radyoterapi ile kontrol edilmesidir.
Zamanla prostat kanser hücreleri hormonterapiye dirençli hale gelir ve kanser tekrar büyümeye başlayabilir. Bu kastrasyona dirençli prostat kanseri olarak bilinir. Bunun ne kadr sürede gelişeceği kişiden kişiye değişiklik gösterir.
Ek tedavi
Takiplerde PSA düzeyleri prostat kanserinin tamamen ortadan kalkmadığını gösterirse tüm tümör hücrelerini ortadan kaldırmak için ek tedaviye ihtiyaç duyabilirsin. Yaygın tedavi seçenekleri:
-Yeni hormonal ajanlar
-Kemoterapi
-İmmünoterapidir
Metastatik Prostat Kanseri
Prostat kanseri pelvik bölge dışında diğer organ ya da lenf bezlerine de yayılabilir. Buna metastaik hastalık denir. Diğer organ ya da lenf bezlerinde yer alan tümörlere metastaz denir.
Prostat kanseri metastaz yaptı ise genellikle kemiklere ya da omurgaya yayılır. Daha geç evrelerde prostat kanseri, akciğer, karaciğer, uzak lenf bezleri ya da beyine de metastaz yapabilir. Pek çok metastaz kandaki prostat-spesifik antijen (PSA) düzeyinde artışa neden olmaktadır.
Omurgadaki metastazlar, ciddi sırt ağrısı, kendiliğinden oluşan kırıklar ya da sinir ya da omurilik basısı gibi şikayetlere neden olabilir. Ayrıca asemptomatik de olabilir. Nadir olgularda akciğer metastazı devamlı öksürüğe de neden olabilir.
Metastazların tespiti için görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Kemik metastazları kemik taramasında görülebilir. BT görüntüleme, kemik metastazları hakkında daha detaylı veri elde etmek için ya da karaciğer, akciğer ve beyin metastazlarının tespiti için kullanılabilir.
Tedavi seçenekleri
Hormonal tedavi
Bu tedavi birincil tümörün ve metastazın büyümesini yavaşlatacak, semptomların hafifletilmesini sağlayacaktır.Hormonal tedavinin bir diğer adı androjen baskılayıcı tedavidir (ADT). Bu cerrahi olarak ya da ilaç tedavisi ile yapılabilir.
Kemik metastazlarının tedavisi
Tümör tarafından etkilenen kemikler çok daha kolay kırılır. Eğer kemik kırıkları açısından risk altındaysanız kemiklerinizi güçlendirecek ilaçlar reçete edebilir. En sık kullanılanlar bifosfonatlar ve denosumab’dır. Doktorunuz kemiklerin daha sert hale gelmesini sağlayacak kemiklerinizi güçlendirecek enjeksiyon tedavisi önerebilir.
Nadir olgularda kemiklerin stabilizasyonu için cerrahi gerekli olabilir.
Eğer ilaç tedavi,si sırasında kemik metastazları semptomlra neden olursa kemik kırıklarının önelenmesi için radyoterapi faydalı olabilir.
Kemiklerinizi sağlıklı tutmak için düzenli egzersiz yapmalı, sağlıklı bir kilo muhafaza edilmeli, sigara bırakılmalı, alkol tüketimi orta düzeyde tutulmalıdır.
Kemik komplikasyonlarının riski yaş ile artar. Kemik metastazlarına bağlı komplikasyonların önlenmesi için kalsiyum ya da D3 vitamini gibi besin takviyeleri gerekli olabilir.
Kastrasyona dirençli prostat kanseri
Prostat kanserinin metastatik hastalık tedavisi sırasında görülen bir tipidir. Prostat kanseri pelvik bölgenin dışında diğer organ ya da lenf bezlerine yayılabilir. Buna metastatik prostat kanseri denilir.
Hormonal tedavi androjenlerin üretimini durdurur ya da etkilerini bloke eder. Bu kastrasyon olarak bilinir. Etkili olduğunda hormonal tedavi tümörün büyümesini durdurur. Bu etki uzun sürmez ve kastrasyona dirençli prostat kanseri gelişir. Bu hormonal tedavinin başlamasından 2-3 yıl sonra gerçekleşir.
Kastrasyona dirençli prostat tümörleri ilerlemek için çok daha düşük androjen seviyelerine ihtiyaç duyar. Bu vücudunuz hemen hemen hiç androjen üretmese de tümör ya da metastaz büyümeye devam eder. Bu kanser hücrelerine hormonal kastrasyon tedavisine artık yanıt vermedikleri için kastrasyona dirençli denilir.
Bu prostat kanseri tipinde kandaki prostat spesifik antijen (PSA) düzeyleri tekrar artış gösterir. Tanı 3 haftalık süre içinde kandaki PSA düzeyinin 3 testte de artmasıyla koyulur.. Tanı ayrıca tümörün ya da metastazın büyümesine bağlı şikayetlerinizin olmasıyla da konulabilir.
Kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisi
-anti-androjen tedavisi,-östrojen tedavisi,-adrenolitik ilaçlar,-yeni hormonal ilaçlar,-immünoterapi
-kemoterapi,-radyasyon tedavisi
Kastrasyona dirençli prostat kanseri hala androjenlere yanıt verdiği için hormonal tedaviye devam edilir.
Antiandrojen tedaviye ek tedaviler
Kastrasyona dirençli prostat kanseri tedavisinde en sık kullanılan anti-androjen ilaç bicalumatide’dir. Bu tedavi ile tümörün büyümesinin yavaşlatılması amaçlanmaktadır. Semptomlarda azalma sağlamamaktadır. Yan etkileri memelerde büyüme ve karaciğer problemleri olarak sıralanabilir.
Anti androjen tedavisinin kesilmesi
LHRH agonistleri ya da antagonistleri ile birlikte anti-androjen ilaçlar kullanılarak tedavi edilen hastada anti androjenlerin kseilmesidir. Bu uygulama ile kan PSA düzeyleri birkaç ay süre ile düşecektir. Bu etki ilaç kesildikten sonra 4-6 hafta içinde ortaya çıkacaktır.
Östrojen tedavisi
Östrojen hormonu ile ilaç tedavisi tümör büyümesini yavaşlatıp kemiklerinizi etkilemeden kandaki PSA düzeylerini düşürebilmektedir. Bu tedavi kardiyovasküler hastalıklara, kan pıhtılaşmasına ya da kalp krizine neden olabilmektedir. Bu risklerden dolayı östrojen tedavisi günümüzde nadiren önerilmektedir.
Adrenolitik ilaçlar
Kastrasyon sonrasında adrenal bezler düşük düzeylerde de olsa androjen sentezine devam etmektedir. Adrenolitik ilaçlar adrenal bezden salgılanmasını baskılamaktadır. Bu ilaçların yan etkileri ishal, kaşınma, cilt lezyonları, yorgunluk, sertleşme problemi ve karaciğer hasarı olarak sıralanabilir. Bu ilaçlar sık olarak kullanılmamaktadır.
Yeni hormonal ilaçlar
Abiraterone asetat ile hormonal tedavi.Günde iki kez tablet olarak alınır. Prednizolon denilen bir steroid ilaç ile birlikte alınmalıdır.
Enzalutamid ile hormonal tedavi
Prostat tümörleri büyümek için androjen reseptörlerine ihtiyaç duyar. Enzalutamid androjen reseptörlerini bloke eden yeni bir hormonal ajandır.
İmmünoterapi
İmmünoterapi tümör hücreleri ile savaşmak için kendi bağışıklık sisteminizi kullanan bir tedavi şeklidir. Prostat kanserinde sipuleucel-T denilen bir ilaç immünoterapi için kullanılır.
Kemoterapi,kastrasyona dirençli prostat kanseri
Dosetaksel ile kemoterapi
Kemoterapi kanser hücrelerinin yok edilmesi için kimyasalların kullanıldığı bir kanser tedavisi şeklidir
Kemoterapi ilaçları tüm vucutta kanser hücrelerine saldırmak üzere kan dolaşımına enjekte edilir.Ayrıca direkt olarak tümöre de uygulanabilir. Dosetaksel bir hastane ya da klinikte ayaktan hasta olarak damar içine verilir.Tedavi seansı yaklaşık bir saat sürmekte ve her 3 haftada 10 seans verilmektedir.Tedavi sırasında prednisone denilen steroidin alınması gereklidir.Bu genellikle hap şeklindedir.Prednison günde iki kere 5-10 seans alınması gerekir
Kemoterpi sonrası tedavi
Ana hormonal tedaviler Abiratron asetat ve enzalutamid’tir.Kabazitaksel bu olgularda en sık kullanılan kemoterapi ilacıdır.Ayrıca ikinci bir seans dosetaksel tedavisi de önerebilir.
Radyasyon tedavisi,kastrasyona dirençli prostat kanseri
Kastrasyona dirençli prostat kanserinin tedavisinde radyasyon tedavisi de kullanılabilir.Radyasyon kanser hücrelerine zarar verir ve öldürür.Bu tedavi ağrının azaltılmasını sağlar ve daha uzun süre yapmanıza imkan verir.sık görülen yan etkileri idrar sırasında yanma hissi,idrara sık çıkma ve anüs bölgesinde tahriştir.
Nüks tedavisi
Tedavi aldıktan sonra prostat kanserinin geri gelmesi olasıdır.Bu nüks olarak bilinir.Kanser prostatta,prostat çevresindeki dokuda veya pelvik lenf nodlarında ya da vucudun başka bir yerinde nüksedebilir
Radikal prostatektomi ile tedavi yapıldıysa ve kandaki PSA düzeyleri artıyorsa bu nüksün bir işareti dir.Radyasyon tedavisi yapılabilir.Radyasyon tedavisi uygun bir seçenek değilse hormonal tedavi önerebilir
Radyoterapi ile tedavi yapıldaysa nüksü,radikal prostatektomi ile tedavi edilebilir.PSA düzeyleri hızla artarsa veya semptom varsa hormon tedavisi önerilebilir.
Prostat kanserinde palyatif bakım
Bazen prostat kanserinde tam kür sağlamak mümkün değildir.Tedavi başarılı değilse hastayı rahatlatmak açısından palyatif bakım önerilebilir.
Palyatif bakım hastalıktan tamamen kurtulmayı değil sadece daha kaliteli bir yaşam sunmayı amaçlayan yöntemdir.
Bu yazı için “Avrupa Üroloji Derneği Kılavuzları” kaynak olarak kullanılmıştır.




